|
Historia szkoły
Wybór i opracowanie: Andrzej Mielczarek,
Ryszard Przybyła
Dzieje naszej Szkoły - od 2001 r. noszącej nazwę "Zespół Szkół nr
1 im. Jana Kilińskiego" - można
podzielić na trzy zasadnicze okresy.
I. Historia Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej w Pabianicach w latach 1915 - 1939.
Ludność Pabianic na początku XX stulecia stanowiła trzy liczne grupy narodowościowe:
polską, żydowską i niemiecką. Dla podtrzymania ducha polskości wśród młodzieży, ksiądz
Stefan Rylski jako prefekt powołanej w roku 1912 szkoły rosyjskiej "Aleksandrówki" siał
zdrowe ziarno nauki.
Po wybuchu I wojny światowej ksiądz Stefan Rylski (fot. niżej)
troszcząc się o losy gromadki swych
uczniów, zbierał ich w prowizorycznym pomieszczeniu szkolnym w Domu Ludowym przy ulicy
Kościuszki, aby kształcić ich dalej w przemianowanej z "Aleksandrówki" w 1915 roku Szkole
Technicznej niższego typu.
W roku 1916 - za czasów okupacji niemieckiej Szkoła Techniczna, mieszcząca się
już wówczas
w budynku przy ul. Kościelnej przekształcona została na Progimnazjum Męskie, którego
dyrektorem został ks. Rylski.
Po odzyskaniu niepodległości w 1920 r. władzom miasta Pabianic udaje się uzyskać zgodę
w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na przekształcenie progimnazjum
w Szkołę Rzemieślniczą. Szkołę umieszczono w budynku dawnej elementarnej szkoły fabrycznej
Towarzystwa Akcyjnego "Krusche-Ender" przy
ul. Skromnej (obecnie Wyszyńskiego) - fot. niżej.
Opiekę nad szkołą sprawowało Towarzystwo Szkoły Rzemiosł w Pabianicach. Kierownikiem
szkoły i warsztatów został inż. Kuroczyński. W szkole funkcjonowały dwa wydziały:
ślusarski i stolarski. Nauka w tym czasie była płatna i nie wszystkich było stać na
wniesienie czesnego. Z tego też powodu do szkoły uczęszczało niezbyt wielu uczniów.
Towarzystwo Szkoły Rzemiosł z braku środków finansowych zrzeka się prawa koncesji
prowadzenia szkoły, cały majątek został przekazany do dyspozycji
Magistratu miasta Pabianic.
27.07.1921r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego udzieliło zezwolenia
Magistratowi na prowadzenie szkoły pod nazwą "Miejska Szkoła Rzemiosł" im.
J. Kilińskiego w Pabianicach". Jednakże, z powodu braku maszyn i narzędzi szkoła nie mogła
dobrze funkcjonować.
Miastu brak było środków na prowadzenie szkoły, a Ministerstwo nie wywiązywało się z
przyjętych zobowiązań.
W takiej sytuacji w połowie 1924 r. z inicjatywy inż. Franciszka
Tymienieckiego powstało Towarzystwo Szerzenia Wiedzy Technicznej, które przejęło szkołę.
W 1924 r. Ministerstwo zatwierdziło nowy statut, a szkoła otrzymała nazwę "Szkoła
Rzemieślniczo-Przemysłowa im. Jana Kilińskiego".
Założono nowe działy: obróbka mechaniczna i odlewnictwo, zlikwidowano zaś stolarstwo.
W odlewni wykonywano odlewy żeliwne i z metali kolorowych.
Mimo ciężkich warunków pracy odlewnia dawała stosunkowo duże zyski, toteż dyrektor szkoły
Franciszek Tymieniecki marzył o odlewni z prawdziwego zdarzenia. Wskutek wzmocnionej
produkcji i coraz to większego naboru uczniów pomieszczenia szkoły okazały się za małe.
Rada Miejska miasta Pabianic przyszła szkole z pomocą i darowała Towarzystwu Szerzenia
Wiedzy Technicznej plac o powierzchni 6.600 m2 przy ul. Tuszyńskiej 21 (obecnie ul. Piotra Skargi 21), na którym w połowie 1926 roku rozpoczęto budowę gmachu szkolnego, a w jego sąsiedztwie budynku hali na
odlewnię.
W sierpniu 1927 r. budynki były już gotowe, co pozwoliło od 1 września tego samego roku
na rozpoczęcie zajęć szkolnych w nowych pomieszczeniach, w skład których wchodziło 25 sal.
Młodzież idąc śladem swych wychowawców brała czynny udział w życiu szkoły.
To właśnie młodzież wykonała betonowe cegły, z których stawiano budynek szkoły. Pod
kierunkiem instruktorów uczniowie wykonali urządzenia części mebli szkoły. Częściowo
wyposażyli warsztaty w narzędzia i niektóre urządzenia.
Szkoła w roku szkolnym 1927/28 posiadała 3 działy - obróbki mechanicznej, ślusarski i
odlewniczy.
Z dochodów jakie przynosiła produkcja warsztatowa rozbudowano działy: spawalni,
modelarni, kuźni i galwanizerni. Szkolne warsztaty mechaniczne miały znaczące osiągnięcia.
Szkoła m. in. zapewniała stałe dostawy kooperacyjne dla zakładów H. Cegielskiego
w Poznaniu, części do samochodów " Polski Fiat ", " Ford " i " Chevrolet ".
W roku szkolnym 1927/28 utworzono pierwszą klasę odlewniczą. Pierwszy odlew 17 grudnia 1927
roku upamiętniony został odlewem tablicy pamiątkowej z żeliwa o wymiarach 400 x 600 mm,
którą własnoręcznie wykonał Władysław Wagner. Tablica ta zachowała się do dnia
dzisiejszego - fot. niżej.
W styczniu 1928 r. uruchomiono odlewnię metali kolorowych. Duże dochody dawała szkole odlewnia żeliwa i odlewnia brązu.
Tutaj wykonano odlewy m. in. pomnika Tadeusza Kościuszki w Łodzi, pomnika legionisty w Pabianicach, pomnika lotnika w Warszawie, popiersia Władysława Jagiełły dla miasta
Tuszyna, czterech płaskorzeźb na podstawę pomnika T. Kościuszki w Łodzi oraz wielu pamiątkowych tablic.
W roku 1938 powołano Gimnazjum Mechaniczne, a majątek szkoły przejęło państwo.
Powrót na początek strony
7.X.1939 r. działania wojenne na terenie miasta zakończone. Rozpoczyna się okres 5-letniej
okupacji. Zgodnie z planami hitlerowskimi - likwidacji wszystkiego co nie
niemieckie - szkoły na terenie miasta zostają zamknięte. Zniszczeniu ulegają akta szkolne,
flagi, godła, zagrabione mienie szkolne.
W listopadzie 1939 r. w ławkach Szkoły Rzemiosł usiedli uczniowie w tych samych
składach uczniowskich co przed wojną. Obok nich zajęli miejsca uczniowie pochodzenia
niemieckiego tzw. " Volksdeutche ".
Pod koniec lutego 1940 r. unieruchomiona zostaje Szkoła Rzemiosł wraz z jej produkcją.
Budynki szkolne decyzją landratu łaskiego z siedzibą w Pabianicach zostają przejęte na
przełomie maja i czerwca przez firmę Lohmanm Werke. W ten sposób Gimnazjum Mechaniczne staje
się filią Zakładu Głównego Lohmanm Werke A.G. Bielefeld. W lipcu 1940 roku na terenie
szkoły rozpoczyna się produkcja zbrojeniowa na istniejącym parku maszynowym i urządzeniach
produkcyjnych szkoły.
Dotychczasowi pracownicy i absolwenci szkoły zostają przymuszeni do pracy. Ogólnie liczba
Polaków zatrudnionych w filii Lohmanm Werke wynosi 480 osób.
Porażki wojsk niemieckich na wszystkich frontach wojennych, zagroziły produkcji
wojennej na terenach na zachód od Wisły. Rozkaz Wermachtu nakazał ewakuację wszystkich
fabryk zbrojeniowych w głąb Starej Rzeszy. W Lohmann Werke w Pabianicach rozpoczęły się gorączkowe
przygotowania do ewakuacji. Wszystkie maszyny i urządzenia
były stopniowo demontowane i ładowane na wagony i transportowane do Bielefeld.
W okresie lipiec-sierpień wywiezione zostały wszystkie maszyny i urządzenia
fabryki, zabrane zostały również maszyny, które do 1939 roku
były własnością Szkoły Rzemiosł w Pabianicach. Do zbudowania skrzyń, w których
wywożono sprzęt i drobne urządzenia, rozebrano wszystkie budynki drewniane a nawet płoty.
Zdewastowano cały obiekt dawnej szkoły, zostawiając tylko gołe mury. Co nie można było
zabrać pocięto palnikami, powyrywano przewody elektryczne ze ścian, zniszczono podstacje
energetyczną i windę towarową. W pomieszczeniach odlewni
pozostała wielka kupa gruzu. Razem z wywożonymi maszynami wyjeżdżały równocześnie grupy
robotników od ich obsługi. Całkowity wywóz maszyn i robotników z Pabianic
zakończono w końcu sierpnia 1944 roku. Lista deportowanych robotników obejmuje około 350
nazwisk.
Powrót na początek strony
Po zakończeniu działań drugiej wojny światowej we wrześniu 1945 roku szkoła wznowiła
swoją działalność i otrzymała nazwę Miejskie Gimnazjum Mechaniczne, a następnie Państwowe
Gimnazjum Mechaniczne. W 1949 roku stworzono Państwowe Liceum Mechaniczne i Technikum
Mechaniczne, których zadaniem było przygotowanie średniej kadry technicznej dla
rozwijającego się przemysłu. W tym czasie notowane jest w kraju duże
zapotrzebowanie na nauczycieli praktycznej nauki zawodu. W tym celu 1.01.1951 roku zostało powołane
Państwowe Technikum Przemysłowo-Pedagogiczne, zmienione na Technikum
Przemysłowo-Pedagogiczne. Ten typ szkoły istniał od 31.VIII.1973 roku, a 1.IX.1970 roku
otwarto Pedagogiczną Szkołę Techniczną, którą tą nazwę od 1.IX.1975 roku zmieniono na
Pedagogiczne Studium Techniczne. Jednak nasza szkoła to nie tylko szkoła pedagogiczna.
Funkcjonowały w niej i nadal funkcjonują inne typy szkół. W 1957 roku przeniesiono z ulicy
W. Wasilewskiej Zasadniczą Szkołę Zawodową, kształcącą wykwalifikowanych robotników
o specjalnościach: tokarz, frezer, ślusarz-monter, odlewnik. W tym typie szkoły kształcono
młodzież w wielu innych zawodach. W 1965 roku powstało Technikum Mechaniczne 3-letnie
o specjalności "technik obróbki skrawaniem" na podbudowie zasadniczej szkoły zawodowej.
W roku 1979 ten typ szkoły przestał istnieć. W 1967 roku otwarto Technikum Mechaniczne
5-letnie na podbudowie 8-klasowej szkoły podstawowej. W ciągu istnienia tego typu
szkoły kształcono w niej uczniów w różnych specjalnościach: obróbka skrawaniem, mechanik
pojazdów samochodowych, odlewnik, mechanik urządzeń przemysłu włókienniczego. Od
1.IX.1974 roku szkoła otrzymała zbiorczą nazwę Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 w Pabianicach.
W 1983 roku zmieniono tę nazwę na Zespół Szkół Mechanicznych.
W roku 1990 - w 75-lecie istnienia szkoły nadano jej imię
Jana Kilińskiego. W roku 2001 we wrześniu, w wyniku przeprowadzonej w naszym kraju reformy szkolnictwa, Starostwo
Powiatowe w Pabianicach połączyło naszą szkołę z Zespołem Szkół Budowlanych. Tym samym nastąpiła
zmiana nazwy szkoły na Zespół Szkół nr 1 im. Jana Kilińskiego.
Od 1927 roku szkoła, w której uczymy się znajduje się w tym samym miejscu. Zmienił się
wygląd budynku, który w swoim pierwotnym kształcie był jednopiętrowy. W roku 1948 dobudowano
dwa piętra.
Zmieniły się również warsztaty szkolne. W roku 1971 zakończony został pierwszy etap budowy
nowych obiektów, w 1975 roku zakończono drugi etap budowy warsztatów.
Warsztaty
szkolne
Warsztaty
szkolne
Zmieniły się obiekty szkolne, zmieniali się uczniowie, zmieniali się
nauczyciele - wspaniali fachowcy i wychowawcy. W ciągu 90 lat swojego istnienia szkoła
kształciła bardzo dobrych specjalistów różnych zawodów. Zdobywali oni czołowe
miejsca w Polsce w licznych konkursach, olimpiadach i zawodach.
W dowód uznania w 1966 roku
Rada Państwa przyznała szkole Odznakę 1000 - lecia Państwa Polskiego za wybitne osiągnięcia
w dziedzinie szkolnictwa zawodowego.
Trzy lata później 25.I.1969 r. na szkolnej uroczystości wręczono ówczesnemu dyrektorowi
szkoły mgr Stefanowi Kałużce Sztandar Szkoły ufundowany przez Komitet Rodzicielski.
Poprzedni przedwojenny Sztandar Szkoły zginął w nieznanych okolicznościach już po wojnie.
W ciągu 90 lat mury szkoły opuściła rzesza absolwentów, z których wielu swoja
pracą i działalnością zasłużyło się dla miasta i regionu. Każdy etap bogatej
historii "Mechanika" jest interesującym, godnym podziwu i szacunku, nie
pozbawionym tajemnic rozdziałem jej życia. O dniu dzisiejszym szkoły najlepiej powiedzą jej uczniowie
i nauczyciele.
Powrót na początek strony
Absolwent Instytutu Technologicznego w Petersburgu, inżynier
i ekonomista, współzałożyciel Towarzystwa Szerzenia Wiedzy Technicznej,
doprowadził do rozbudowy budynków szkoły i warsztatów. Starał się, aby ludzie
pracujący w szkole byli fachowcami dobrze znającymi swój zawód. W marcu 1929 r.
za wybitne zasługi dla rozwoju szkolnictwa otrzymał od Towarzystwa Szerzenia
Wiedzy Technicznej dyplom uznania, a pół roku później - złoty Krzyż Zasługi.
Towarzystwo Szerzenia Wiedzy Technicznej powstało w Pabianicach w 1924 r.
Przejęło szkołę, stając się jej koncesjonariuszem. Członkowie nowo powstałego
organu opiekuńczego przekazali szkole maszyny i narzędzia, a Ministerstwo
Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zatwierdziło 13 maja 1924 roku nowy
statut szkoły, noszącej nazwę Szkoły Rzemieślniczo-Przemysłowej im. Jana
Kilińskiego.
Stawiając nacisk na wysoki poziom nauczania, doprowadził do upaństwowienia
szkoły i przekształcenia jej gimnazjum z możliwością uzyskania matury i
kontynuacji nauki na wyższych uczelniach.
Po wprowadzeniu okupacji hitlerowskiej, dyr. Tymieniecki - mimo propozycji
Niemców - nie podjął się funkcji prowadzenia szkoły nadzorowanej przez
okupanta. Represje przypłacił ciężką chorobą. Zmarł na zawał serca w 1942 roku.
Powrót na początek strony
|
